बारा, कोल्हबी । देशलाई अन्न दिने हातहरू आज आफ्नै पेट भर्ने अवस्था गुमाउँदै गएका छन्। तराई–मधेश, जसलाई अन्न भण्डार भनिन्छ, त्यही भूमिमा अन्न उत्पादन गर्ने किसानहरू अहिले भोक, ऋण र निराशाको दलदलमा फसेका छन्। बारा, पर्सा, रौतहटदेखि सिराहा र सप्तरीसम्मका किसानहरूले खेतमा रगत–पसिना बगाएर उत्पादन गरेको अन्नको प्रतिफल भने उनीहरूको हातमा होइन, अरूको खल्तीमा पुगिरहेको आरोप गहिरिँदै गएको छ।

कोल्हबीसहित तराईका किसानहरू मल, बिउ, सिँचाइ र बजार मूल्यको चरम संकटमा छन्। उत्पादन बढे पनि मूल्य घट्ने, लागत बढे पनि आम्दानी घट्ने अवस्थाले खेती पेशा नै घाटाको व्यापार जस्तो बनेको छ। किसानले एकातिर ऋण लिएर खेती गर्छन्, अर्कोतिर बाली बेच्दा त्यो ऋण तिर्न पनि नसक्ने अवस्था छ। परिणामस्वरूप, गाउँगाउँमा किसानहरू ऋणको भारीले थिचिँदै छन्, र जीवन झन् कठोर बन्दै गएको छ।

सबैभन्दा पीडादायी पक्ष भनेको किसानको पसिनाको मूल्य नै बजारमा बिचौलियाले निर्धारण गर्नु हो। किसानको मेहनत खेतमै सस्तोमा हराउँछ, तर उपभोक्ताले भने चर्को मूल्य तिर्न बाध्य हुन्छन्। यो बीचमा किसान मात्र लगातार घाटामा, बिचौलिया र प्रभावशाली सञ्जाल भने लाभमा देखिने अवस्था छ।

स्थानीय किसानहरू आक्रोशित हुँदै भन्छन्, “हामी खेतमा पसिना होइन, रगत बगाउँछौं। तर फल अरूले खान्छन्। हाम्रो घरमा चामल छैन, तर बजार भर्छौं हामीले।” यो केवल कोल्हबीको आवाज होइन, सम्पूर्ण तराईका किसानहरूको साझा पीडा हो।

अर्कोतर्फ, किसानका नाममा आउने बजेट, कृषि योजना र विकासका कार्यक्रमहरूमा पारदर्शिताको अभाव, अनियमितता र बिचौलियाको प्रभाव गहिरिँदै गएको आरोप व्यापक छ। कागजमा विकास, भाषणमा समृद्धि तर जमिनमा खाली हात किसान—यही विरोधाभासले कृषि क्षेत्रलाई भित्रैबाट खोक्रो बनाइरहेको छ।

यही अवस्थालाई लिएर स्थानीय स्तरमा कडा टिप्पणी सुनिन थालेको छ—
“अन्नको खेती गर्ने किसान भोकै छन्, तर शक्तिको खेती गर्नेहरू मालामाल छन्।”

कृषि प्रधान देश भनिए पनि किसानको जीवनस्तर दिनप्रतिदिन तल झर्दै गएको यो अवस्थाले राज्य संयन्त्रप्रति नै गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। यदि यही अवस्था जारी रह्यो भने, अन्न उत्पादन गर्ने हात नै एक दिन खेतीबाट टाढा हुन बाध्य हुने चेतावनी किसानहरूले दिइरहेका छन्।